تفاوت جو سازمانی با فرهنگ سازمانی

مروری در ادبیات جو سازمانی نشان می دهد اصطلاح دیگری نیز به نام فرهنگ سازمانی  وجود دارد و مطالعاتی در جهت وجوه تمایز بین این دو انجام شده است. جو سازمانی و فرهنگ سازمانی  در معنا وجوه مشتركی دارند. هر دو الزاماً به صورت جمعی مطرح می شوند، و هر دو در طول زمان كوتاه پایدار هستند، ولی فرهنگ سازمانی در طول زمان از جو سازمانی پایدارتر است. این دو مفهوم، وجوه افتراق نیز دارند. جو به صورت احساس مشترك مشاهده می شود حال اینكه فرهنگ به صورت باورها یا فرضیات مشترك قابل توصیف است.
شاین (1985) در تعریف فرهنگ بیان می دارد كه: اگرچه جو و فرهنگ مفاهیم مشابهی هستند ولی فرهنگ سازمانی مربوط به مفروضات ناخودآگاه و عمیقی است كه منجر به هدایت و راهنمایی اعضای سازمان می گردد.

اشنایدر (1983) هنجارها و ارزشهای سازمانی را به سه سطح طبقه بندی می كند: سطح یك شامل هنجارهایی است كه اغلب قابل مشاهده بوده، ولی اندازه گیری آنها مشكل است ؛مانند انتظارات غیررسمی اعضای یك سازمان. سطح دو شامل ارزشهاست. ارزشها ادراكهای مشترك امور به صورت مطلوب است و در ضمیر انسان قابل تشخیص است. سطح سه شامل فرضیات اساسی فرهنگ است.در این سطح، دید مشترك اعضای سازمان نسبت به جهان پیرامون، ماهیت روابط انسان همراه با واقعیت و حقیقت مطرح می شود. موران و ولكوین(1992) در مورد وجوه افتراق و اشتراك جو و فرهنگ معتقدند، جو در سطح یك و قسمتی از سطح دو خودنمایی می كند؛حال اینكه فرهنگ بیشتر در سطوح دو و سه ظهور می كند. جو سازمانی پاسخی نوسانات كوتاه مدت درون سازمانی و برون سازمانی است و بر حسب مقتضای موقعیتی و تعاملات گروهی   آشكار می شود.  جو سازمانی كم عمق تر و سطحی تر از فرهنگ سازمانی است (جمشیدیان و همكاران1376).

 اسوین تك  و بات (2004) تعاریفی را ارائه نمودند كه به تمایز بین فرهنگ و جو سازمانی كمك می نماید. آنها فرهنگ سازمانی را به عنوان مجموعه ای از ارزشها و  هنجارهایی كه كاركنان به آنها عقیده داشته و راهنمای آنها در تعاملات شان با همكاران، مدیریت و ارباب رجوع می باشد، در نظر گرفته اند. و جو سازمانی كه بیشتر رفتار مدار است، نشان دهندۀ ادراك كاركنان از خط مشی ها، رویه ها، روشها و الگوهای رفتاری كه از خلاقیت، نوآوری، ایمنی و خدمات در سازمان حمایت می كنند،می باشد.شاین(1985)و اشنایدر (1990)معتقدند كه می توان جو را به عنوان تجلی بیرونی فرهنگ در نظر گرفت.