http://modir123.com/photo%20site/onvan-modir123.com.pngعنوان مقاله: محافظه کاری حسابداری و کیفیت اطلاعات حسابداری

$$$: رایـــــــگـــــان

http://modir3-3.ir/TRANS/modir123.com/reshte-modir123.com.png رشته تحصیلی: حسابداری

http://modir123.com/photo%20site/format-modir123.com.png فرمت: Word

http://modir3-3.ir/images/hajm-modir123.com.pngحجم فایل: 53 KB

http://modir123.com/photo%20site/size-modir123.com.png منبع: مقاله کلاسی

http://modir123.com/photo%20site/D-modir123.com%20_2_.png دانلود مقاله

 

چکیده مقاله

این پژوهش رابطه بین محافظه کاری حسابداری و کیفیت اطلاعات حسابداری را طی یک دوره 6 ساله از سال 1385 تا 1390 در 120 شرکت از شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، مورد بررسی قرار داده است . روش تحقیق از نوع همبستگی و با استفاده از رگرسیون چند متغیره انجام شده است . نتایج تحقیق نشان می دهد رابطه ای مثبت میان محافظه کاری حسابداری و کیفیت اطلاعات حسابداری وجود دارد. هم چنین شواهد پژوهش نشان می دهد هر چه اندازه شرکت بزرگتر شود کیفیت اطلاعات حسابداری بیشتر می شود . هرگاه حسابرس شرکتی یک موسسه حسابرسی بخش خصوصی باشد در آن صورت کیفیت اطلاعات حسابداری بیشتر از سایر شرکتها است . نسبت اهرمی نیز رابطه ای منفی با کیفیت اطلاعات حسابداری دارد. نتایج پژوهش بر این نکته تاکید دارد که گزارش زیان و سودآوری رابطه ای معنی دار با کیفیت اطلاعات حسابداری ندارد.

واژه های کلیدی: محافظه کاری حسابداری، کیفیت اطلاعات حسابداری و موسسات خصوصی حسابرسی

مقدمه مقاله

ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری، نقش غیر قابل انکاری در ارتقای کیفیت اطلاعات صورت های مالی دارند. یکی از ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری، محافظه کاری حسابداری است. مطابق مبانی نظری گزارشگری مالی استانداردهای ملی حسابداری، محافظه کاری حسابداری، یکی از ویژگی هایی است که موجب ارتقای قابلیت اتکای اطلاعات حسابداری می شود. از این‎رو، ادعا می شود که محافظه کاری حسابداری نقش با اهمیتی در مورد سودمندی اطلاعات برای تصمیم‎گیری و به ویژه ارزیابی وظیفه مباشرت مدیر داشته باشد. اما با تدوین چارچوب مفهومی مشترک هیئت تدوین استانداردهای حسابداری آمریکا و بین المللی، محافظه کاری حسابداری از ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری حذف شده است. واتس (2003) محافظه کاری حسابداری را ویژگی مهمی برای بهبود کیفیت اطلاعات حسابداری می شناسد. به عقیده او استانداردهای غیر محافظه کارانه حسابداری باعث می شود تا مدیران واحدهای تجاری ارقام حسابداری مثلاً سود را به نفع خود بیش نمایی نمایند تا پاداش بیشتری دریافت کنند. به باور او مدیران کیفیت اطلاعات صورت های مالی را قربانی منافع شخصی خود می کنند. این در حالی است که محافظه کاری حسابداری شناسایی سود را تا زمان تحقق آن به تاخیر می اندازد و این موضوع باعث ارتقاء کیفیت صورتهای مالی می شود. از طرف دیگر چن و همکاران (2007) عنوان می نمایند محافظه کاری حسابداری در مقایسه با استانداردها و رویه های غیر محافظه کارانه حسابداری، تاثیر منفی بیشتری بر كیفیت اطلاعات حسابداری دارد. از این رو، پرسش اصلی این پژوهش آن است که تا چه اندازه محافظه کاری حسابداری بر کیفیت صورتهای مالی تأثیرگذار است. افزایش استانداردهای غیر محافظه کارانه از سوی هیئت تدوین استانداردهای حسابداری و هم چنین فقدان پژوهش های کافی درباره موضوع تحقیق، این انگیزه را در نویسندگان مقاله به وجود آورده است تا اثر محافظه کاری حسابداری بر کیفیت صورتهای مالی را به عنوان یک موضوع پژوهشی انتخاب نمایند.

هدف این تحقیق آن است که نخست رابطه بین کیفیت صورتهای مالی و محافظه کاری حسابداری را بررسی نماید. هم چنین هدف دوم این پژوهش آن است تا تحلیل‎گران، استفاده کنندگان اطلاعات حسابداری، تدوین کنندگان استانداردهای حسابداری، جامعه حسابداران رسمی و سازمان بورس اوراق بهادار را از عوامل تعیین کننده کیفیت صورتهای مالی آگاه نماید. انتظار می رود نتایج این پژوهش بتواند دستاورد و ارزش افزوده علمی به شرح زیر داشته باشد.

اول این که انتظار بر آن است تا نتایج این مقاله موجب بسط مبانی نظری تحقیقات مرتبط با محافظه کاری حسابداری شود. دوم این که شواهد پژوهش نشان خواهد داد آیا موضوع محافظه کاری حسابداری و کیفیت اطلاعات صورتهای مالی دو موضوع متفاوت در تجزیه و تحلیل اطلاعات صورت های مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار است و یا خیر؟ این موضوع به عنوان یک دستاورد علمی می تواند اطلاعات سودمندی را در اختیار تحلیلل گران مالی و استفاده کنندگان صورت های مالی و دانشجویان و استادان رشته حسابداری قرار دهد. سوم این که نتایج پژوهش می تواند ایده های جدیدی برای انجام پژوهش های جدید در حوزه محافظه کاری حسابداری و کیفیت اطلاعات حسابداری، پیشنهاد نماید.

ادامه مقاله

مبانی نظری و پیشینه ی پژوهش

 تعریف محافظه كاری

محافظه كاری حسابداری را الزام به داشتن درجه بالایی از تائید برای شناخت اخبار خوب مانند سود، در مقابل شناخت اخبار بد مانند زیان تعریف می نماید. این تعریف محافظه كاری را از دیدگاه سود و زیان توصیف می نماید. اما تعریف دیگر،تعریف محافظه كاری حسابداری از دیدگاه ترازنامه است. بر اساس این دیدگاه، در مواردی كه تردیدی واقعی در انتخاب بین دو یا چند روش گزارشگری وجود دارد، آن روشی باید انتخاب شود كه كمترین اثر مطلوب بر حقوق صاحبان سهام داشته باشد. تعریف سوم درباره محافظه كاری بر پایه دیدگاه تركیبی ترازنامه و سود وزیان است. در دیدگاه سوم، محافظه كاری، یك مفهوم حسابداری است كه منجر به كاهش سود انباشته گزارش شده از طریق شناخت دیرتر درآمد و شناخت سریع تر هزینه، ارزیابی پائین دارایی و ارزیابی بالای بدهی می شود. در این پژوهش از تعریف سوم برای محاسبه شاخص محافظه کاری استفاده شده است. دسته بندی دیگری برای تعریف محافظه کاری حسابداری ارائه شده است که عبارت است از محافظه كاری شرطی و محافظه كاری غیر شرطی. ‌محافظه كاری شرطی، محافظه كاری است كه توسط استانداردهای حسابداری الزام شده است. یعنی شناخت به موقع زیان در صورت وجود اخبار بد و نامطلوب و عدم شناخت سود در مواقع وجود اخبار خوب و مطلوب. مثلاً كاربرد قاعده اقل بهای تمام شده یا خالص ارزش فروش در ارزیابی موجودی كالا، نوعی محافظه كاری شرطی است. به این نوع محافظه كاری، محافظه كاری سود و زیان و یا محافظه كاری گذشته نگر نیز می گویند. اما محافظه کاری غیر شرطی از طریق استانداردهای پذیرفته شده حسابداری، الزام نگردیده است. این نوع محافظه كاری، كمتر از واقع نشان دادن ارزش دفتری خالص دارایی ها بواسطه رویه های از پیش تعیین شده حسابداری است. این محافظه كاری، به محافظه كاری ترازنامه و یا محافظه كاری آینده نگر نیز معروف است.

تفسیر قراردادی درباره محافظه کاری حسابداری

برخی از محققین تعابیری را برای گزارشگری محافظه كارانه اقامه كرده اند. همه آنها پیشنهاد كرده اند كه محافظه كاری برای استفاده كنندگان صورتهای مالی مزایایی را به همراه دارد. تا زمانی كه برای گزارشگری عملكرد مدیریت از معیارها و شاخص های حسابداری استفاده می شود، مشكلات ناشی از رفتارهای فرصت طلبانه مدیران، همواره در گزارشگری مالی وجود خواهد داشت. مدیران برای افزایش منافع شخصی خود، در استفاده از معیارهای حسابداری كه مبنای اطلاع رسانی برای سرمایه گذاران است، جانبدارانه عمل می كنند و اطلاعات حسابداری را با توجه به منافع خود ارائه و منتشر می کنند. اگر محدودیت هایی كه این رفتار فرصت طلبانه مدیر را محدود نماید، وجود نداشته باشد در آنصورت ارقام حسابداری موجود در گزارش های مالی جانبدارانه تهیه و ارائه خواهد شد. اما محافظه كاری بواسطه الزام قابلیت اثبات و تائید خود، رفتار فرصت طلبانه و جانبدارانه مدیران را محدود می نماید. در عمل محافظه كاری رفتار جانبدارانه مدیر را خنثی و شناسایی سود را با تأخیر می اندازد، در نتیجه خالص دارایی ها و سود كمتر نشان داده می شوند. در قراردادها، اثرات مزبور، ارزش شركت را افزایش می دهد. زیرا محافظه كاری پرداخت های فرصت طلبانه مدیر به خود و سایر گروهها نظیر سهامداران را محدود می نماید. ارزش افزایش یافته شركت میان همه گروههای طرف قرارداد شركت، تقسیم و رفاه هر گروه افزایش می یابد. در این مفهوم، محافظه كاری یك مكانیزم قراردادی كارآمد محسوب می شود.

پیشینه پژوهش

دیمیتروپولوس و همکاران (2013) اثر استفاده از استانداردهای بین المللی گزارشگری مالی بر کیفیت اطلاعات حسابداری را در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار آتن بررسی نمودند. آن ها نشان دادند که بکارگیری این استانداردهای حسابداری موجب افزایش کیفیت اطلاعات حسابداری از لحاظ شناخت زودتر زیان، کاهش مدیریت سود و افزایش محتوای اطلاعاتی ارقام حسابداری شده است. تن (2013) نشان داد هرگاه گزارش های مالی از سوی وام دهندگان مورد استفاده قرار می گیرد. یا وام دهندگان به شرکتهای ورشکسته وام اعطا می کنند و افرادی را برای تجدید ساختار شرکت بعد از ورشکستگی منصوب می کنند، آن گاه محافظه کاری حسابداری افزایش می یابد. نتیجه تحقیق او بیانگر آن است که هرگاه تامین مالی شرکت از طریق بدهی باشد، در آن صورت تقاضا برای گزارشگری مالی محافظه کارانه افزایش می یابد. لین و همکاران (2012) کیفیت اطلاعات حسابداری در شرکتهای آلمانی را قبل و بعد از بکارگیری استانداردهای بین المللی گزارشگری مالی مورد مطالعه قرار دادند. آن ها دریافتند که بعد از بکارگیری استانداردهای مذکور، کیفیت اطلاعات حسابداری از لحاظ شناخت زودتر زیان، کاهش مدیریت سود و مربوط بودن اطلاعات در مقایسه با قبل از آن، افزایش یافته است.

حمدان (2012) طی تحقیقی در بحرین نشان داد شرکتهای بزرگ در مقایسه با شرکتهای کوچک محافظه کاری حسابداری بیشتری دارند. او دریافت رابطه ای میان محافظه کاری حسابداری و کیفیت سود در شرکتهای بحرینی وجود ندارد. هم چنین شرکتهایی که بدهی بیشتری دارند محافظه کاری بیشتری در مقایسه با سایر شرکتها دارند. راچ و تیلور (2011) با بررسی تحقیقات انجام شده در حوزه محافظه کاری حسابداری با یافته های متفاوتی درباره سودمندی محافظه کاری حسابداری در ارتقای کیفیت صورتهای مالی مواجه شدند. از جمله آن که محافظه کاری حسابداری، از طریق ایجاد ذخایر حسابداری نظیر ذخیره مطالبات مشکوک الوصول، موجب مدیریت سود می شود. اما از طرف دیگر آن ها به این نتیجه رسیدند که محافظه کاری موجب کاهش عدم تقارن اطلاعاتی و بهبود شفافیت افشاء اطلاعات صورتهای مالی می شود. نتایج پژوهش آن ها نشان می دهد که محافظه کاری حسابداری می تواند به عنوان یک مکانیزم قراردادی کارآمد برای جلوگیری از ایجاد تضاد منافع میان مدیران و سهامداران، سهامداران و اعتبار دهندگان بکار آید كراوت (2012) نشان داد كه محافظه كاری حسابداری، انگیزه مدیران را برای انجام سرمایه گذاریهای پر ریسك كاهش می دهد. او دریافت مدیرانی كه محافظه كاری حسابداری بالاتری را اعمال می كنند، سرمایه گذاریهای پر ریسك كمتری را انجام می دهند آیاتریدیس (2011) در پژوهشی افشای حسابداری، کیفیت حسابداری و محافظه کاری شرطی و غیر شرطی را مورد بررسی قرار داد. یافته های او نشان می دهد شرکتهایی که کیفیت افشای بالاتری دارند، سود آوری و نقدینگی بالاتری نیز دارند. شرکتهایی تغییر مدیریت داشته و یا توسط یکی از چهار موسسه بزرگ حسابرسی، مورد حسابرسی قرار گرفته اند، تمایل به کیفیت افشای بالاتری دارند. کیفیت افشای بالاتر موجب مدیریت کمتر سود می شود. هم چنین این شرکتها محافظه کاری شرطی بالاتر و محافظه کاری غیر شرطی پایین تری را نشان می دهند. یافته های او نشان می دهد که محافظه کاری شرطی با محافظه کاری غیر شرطی رابطه منفی دارد، بطوریکه محافظه کاری شرطی تمایل به افزایش کارایی قرارداد دارد، در حالیکه محافظه کاری غیر شرطی ممکن است موجب تسهیل رفتارهای فرصت طلبانه مدیریت شود. پژوهش آیاتریدیس همچنین شواهدی در مورد افشای نا متقارن زیان در شرکتهای با اهرم مالی بالا ارائه می کند. لی (2010) نقش محافظه كاری حسابداری در تصمیمات مالی شركتها را مورد بررسی قرار داد. او نشان داد كه شركتهای با محافظه كاری حسابداری بالاتر، انعطاف پذیری كمتری را در مدیریت نقدینگی و تصمیمات مربوط به صدور سهام نشان می دهند. بطور كلی نتایج تحقیق او نشان می دهد كه اگرچه با استفاده از گزارشگری مالی محافظه كارانه، شركتها از كاهش هزینه های مربوط به قراردادهای بدهی منتفع می شوند، انعطاف پذیری آنها در رابطه با دسترسی به سرمایه، كاهش می یابد و این برتصمیمات مالی موثر است چی و همکاران (2009) رابطه بین محافظه کاری و نظام راهبری را مورد بررسی قرار دادند. نتایج تحقیق آنها نشان می دهد که شرکتهای با نظام راهبری ضعیف تمایل دارند که بیشتر محافظه کار باشند. این نتایج مطابق با این دیدگاه است که محافظه کاری می تواند به عنوان یک مکانیزم موثر در نظام راهبری باشد.

چی و وانگ (2008) در تحقیقی اثر محافظه کاری حسابداری را بر عدم تقارن اطلاعاتی در بین سهامداران اقلیت و اکثریت مورد بررسی قرار دادند. آنها در پژوهش خود به این نتیجه رسیدند که محافظه کاری باعث کاهش عدم تقارن اطلاعاتی می شود و اگر محافظه کاری از ویژگیهای کیفی اطلاعات حسابداری حذف شود، سهامداران باید از نزدیک بر عدم تقارن اطلاعاتی نظارت کنند]19. [ لافاند و واتس (2007 ) نقش اطلاعاتی محافظه کاری را مورد بررسی قرار دادند. آنها استدلال کردند که عدم تقارن اطلاعاتی بین عوامل داخل شرکت و سرمایه گذاران خارج از شرکت موجب ایجاد محافظه کاری در صورتهای مالی می شود.آزمونهای تجربی آنها مطابق با این ایده است که محافظه کاری، انگیزه ها و توانایی مدیر را در دستکاری ارقام حسابداری کاهش می دهد و بنابراین می تواند عدم تقارن اطلاعاتی را کاهش دهد. یافته های آنها با پیشنهاد هیئت استانداردهای حسابداری مالی آمریکا مبنی بر اینکه محافظه کاری موجب ایجاد عدم تقارن اطلاعاتی می شود، مغایر است. آنها عقیده دارند که اگر محافظه کاری از ویژگیهای کیفی اطلاعات حسابداری حذف شود، عدم تقارن اطلاعاتی افزایش می یابد که این با قوانین سازمان بورس اوراق بهادار در تناقض است.

مشایخی و همکاران (1388)، ابتدا با بکارگیری (قرینه) اقلام تعهدی غیر عملیاتی و سپس با بکارگیری نسبت تعدیل شده ارزش بازار خالص دارایی ها به ارزش دفتری آنها، برای اندازه گیری محافظه کاری به این نتیجه رسیدند که با افزایش محافظه کاری، سود سهام کمتری توزیع می شود. بنابراین محافظه کاری سبب کاراتر شدن قراردادهای منعقده بین گروههای ذینفع در واحد تجاری می شود. همچنین با استفاده از معیار نسبت تعدیل شده ارزش بازار خالص دارایی ها به ارزش دفتری برای اندازه گیری محافظه كاری، دریافتند که پایداری سود همزمان با افزایش میزان محافظه كاری كاهش می یابد. خواجوی و همکاران (1389)، تاثیر محافظه کاری بر پایداری سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران را بررسی کردند. نتیجه پژوهش آن ها این بود که شرکتهای با محافظه کاری کمتر، سودهای پایدارتری خواهند داشت. یعنی میان محافظه کاری و پایداری سود رابطه منفی وجود دارد. لطفی و حاجی پور (1389) در پژوهشی با عنوان ” تاثیر محافظه کاری بر خطای مدیریت در پیش بینی سود ” دریافتند که بین محافظه کاری شرکتها و خطای پیش بینی سود آنها رابطه منفی وجود دارد. به عبارتی هر چه میزان محافظه کاری شرکتها بیشتر باشد، سود شرکت ها سوگیری کمتری به سمت خوش بینی دارد. خوش طینت و یوسفی (1386) رابطه بین تقارن و عدم تقارن اطلاعاتی و محافظه کاری را مورد پژوهش قرار دادند. نتایج تحقیق آنها نشان داد که عدم تقارن اطلاعاتی بین سرمایه گذاران آگاه و ناآگاه منجر به تغییرات محافظه کاری می گردد، اما محافظه کاری منجر به عدم تقارن اطلاعاتی نمی گردد. کردستانی و حدادی (1388) نشان دادند بین هزینه سرمایه بر اساس پرتفوی شرکتها و محافظه کاری بر مبنای عدم تقارن زمانی سود رابطه منفی وجود دارد. همچنین بین هزینه سرمایه و محافظه کاری بر مبنای نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری سهام رابطه مثبت معنی داری وجود دارد. آنها اظهار کردند که علت واکنش متفاوت هزینه سرمایه به دو معیار محافظه کاری ناشی از تفاوت در ساختار این دو معیار است. زیرا معیار عدم تقارن زمانی سود یک معیار سود و زیانی و معیار نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری یک معیار تراز نامه ای است. اعتمادی و فرج زاده (1391) به بررسی تاثیر مدیریت سود و ساختار سرمایه بر محافظه کاری سود پرداختند. این محققان بیان می کنند که مدیریت سود، صرف نظر از افزایشی یا کاهشی بودن آن، بر محافظه کاری سود تاثیر می گذارد و باعث افزایش محافظه کاری می شود. شرکتهایی که اقدام به مدیریت سود کاهشی می کنند، سود محافظه کارانه تری را گزارش می کنند که نشان دهنده بیش محافظه کاری است. شرکتهایی که از طریق اقلام تعهدی مثبت، به مدیریت سود افزایشی مبادرت می ورزند، محافظه کاری کمتری را در گزارشگری خود اعمال می کنند. ساختار سرمایه بر اندازه محافظه کاری سود تاثیر گذار است. شرکتهایی که در تامین مالی خود بیشتر از حقوق صاحبان سهام استفاده کرده اند، محافظه کاری بیشتری را در اندازه گیری سود اعمال نموده اند. مهرانی و همکاران (1390) در پژوهشی رابطه محافظه کاری و اقلام تعهدی غیر منتظره در بورس اوراق بهادار تهران را به عنوان پرسش اصلی مورد مطالعه قرار دادند. از آنجا که نحوه تفکیک اقلام تعهدی به اقلام تعهدی غیر منتظره و اقلام تعهدی منتظره نیز می تواند بر نتایج پژوهش موثر باشد، آنها از دو مدل جونز تعدیل شده و جونز تعدیل شده با جریانهای نقدی غیر خطی، استفاده کردند. یافته های آنها نشان می دهد اقلام تعهدی غیر منتظره حاصل از مدل جونز تعدیل شده رابطه مثبت و معنی داری با محافظه کاری دارد. اما درباره تاثیر اقلام تعهدی غیر منتظره حاصل از مدل جونز تعدیل شده با جریانهای نقدی غیر خطی بر محافظه کاری نتیجه معنی داری مشاهده نکردند. كرمی و همكاران (1389) با بررسی رابطه بین سازوكارهای نظام راهبری شركت و محافظه كاری به این نتیجه رسیدند که بین درصد مالكیت اعضای هیئت مدیره و سرمایه گذاری نهادی با محافظه كاری رابطه مثبت وجود دارد و نیز بین نسبت اعضای غیر موظف هیئت مدیره و محافظه كاری رابطه منفی وجود دارد.

مرادزاده فرد و همكاران (1390) با بررسی ارتباط بین محافظه کاری و نظام راهبری شرکتی دریافتند که بین درصد مالكیت نهادی سهام و درصد اعضای غیر موظف هیات مدیره رابطه مثبت وجود دارد. بین تفكیك وظایف رئیس هیئت مدیره از مدیرعامل با محافظه كاری رابطه منفی وجود دارد. نتیجه کلی تحقیق آنها تایید کننده دیدگاه مکمل در خصوص ارتباط بین محافظه کاری و مکانیزم های راهبری شرکتی می باشد. خدامی پور و ترک زاده ماهانی (1389) نشان دادند كه شرکتهایی که خالص جریان نقدی عملیاتی آنها بسیار بزرگتر از درآمد مشمول مالیات آنهاست، محافظه کاری بیشتری نسبت به سایر شرکتها دارند، اما در مورد شرکتهایی که خالص جریان نقدی عملیاتی آنها بسیار کوچکتر ازدرآمد مشمول مالیات آنهاست، نمی توان گفت که محافظه کاری کمتری نسبت به سایر شرکتها دارند. علاوه بر این، یافته های پژوهش آنها نشان می دهد که، مالیات، نه تنها مربوط بودن اطلاعات حسابداری را که شرکتها ارائه می کنند، کاهش نمی دهد، بلکه باعث افزایش مربوط بودن اطلاعات نیز می گردد. نتایج پژوهش اسدی و جلالیان (1391) نشان می دهد روابط بین تمرکز مالکیت، درصد سهامداران نهادی، اهرم مالی و اندازه شرکت با محافظه کاری، با توجه به مدل محاسبه محافظه کاری متفاوت است. طبق مدل بیور و رایان و مدل گیولی و هین، رابطه مستقیم و معنی داری بین محافظه کاری و اهرم مالی به عنوان نماینده ساختار سرمایه وجود دارد و بین محافظه کاری و تمرکز مالکیت رابطه ای مشاهده نشد. در مدل بیور و رایان بین درصد سهامداران نهادی و محافظه کاری رابطه ای مشاهده نشد ولی در مدل گیولی و هین رابطه معکوس و معنی داری مشاهده شد. در مدل گیولی و هین بین اندازه شركت و محافظه كاری رابطه ای مشاهده نشد، ولی در مدل بیور و رایان رابطه معكوس و معنی داری مشاهده شد. ابراهیمی کردلر و شهریاری (1388) در پژوهشی با هدف تعیین رابطه بین هزینه های سیاسی و محافظه کاری به این نتیجه رسیدند كه: بین اندازه شرکت و شدت سرمایه گذاری با محافظه کاری یک رابطه منفی و بین درجه رقابت در صنعت و مالکیت دولتی با محافظه کاری یک رابطه مثبت وجود دارد. رضا زاده و آزاد (1387) در پژوهشی با عنوان ” رابطه بین تقارن اطلاعاتی و محافظه کاری در گزارشگری مالی ” دریافتند كه تغییر عدم تقارن اطلاعاتی بین سرمایه گذاران موجب تغییر در سطح محافظه کاری می شود. به دنبال افزایش عدم تقارن اطلاعاتی بین سرمایه گذاران، تقاضا برای اعمال محافظه کاری در گزارشگری مالی افزایش می یابد]8. [کردستانی و خلیلی (1390) نشان دادند كه محتوای اطلاعاتی تفاضلی جریانهای نقدی و اقلام تعهدی در شرکتهای با درجه محافظه کاری بالا، بیشتر از شرکتهای با درجه محافظه کاری پایین است. هم چنین بین محتوای اطلاعاتی تفاضلی جریانهای نقدی و اقلام تعهدی با درجه محافظه کاری شرکتها همبستگی مثبتی وجود دارد.

نمونه آماری و روش پژوهش

 نمونه آماری پژوهش حاضر، شركتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. این نمونه شامل شركتهایی است كه از شرایط زیر برخوردار باشند:

  1. شرکتهایی که قبل ازسال 1385 مورد پذیرش قرارگرفته باشند.
  2. به جهت همسانی تاریخ گزارشگری و حذف اثرات فصلی دوره مالی منتهی به 29 اسفند باشد.
  3. به دلیل نوع خاص فعالیت شرکتهای سرمایه گذاری و مالی، شرکت مورد نظر جزء این نوع شرکت ها نباشد.
  4. شرکت مورد نظر طی دوره تحقیق فعالیت مستمر داشته باشد.

با توجه به مجموعه شرایط فوق، تنها 120شركت (شامل 720 مشاهده) در دوره زمانی 1385 الی 1390 شرایط فوق را دارا بوده و لذا به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند.

مبانی نظری تحقیق از کتاب ها، مقالات و پایان نامه ها استخراج می شود. داده های تحقیق نیز از صورت های مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران که در سایت سازمان بورس اوراق بهادار تهران موجود می باشند، بدست می آید. این تحقیق از آن جهت که از منابع و صورتهای مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس استفاده می کند از جمله تحقیقات کتابخانه ای می باشد که صورتهای مالی مشاهده شده و اطلاعات مورد نظر بدست می آید و از حیث چگونگی مسائل مورد مطالعه و گرد­آوری اطلاعات از جمله تحقیقات توصیفی مشاهده ای از نوع همبستگی می باشد که ارتباط بین متغیر ها، مورد بررسی قرار می گیرد و از نظر ماهیت داده ها تحقیق کمی می باشد.

متغیرهای پژوهش

 متغیر وابسته

متغیر وابسته در این پژوهش شاخص کیفیت اقلام تعهدی است. این شاخص بر اساس مدل فرانسیس و همکاران (2005) به شرح زیراست.

رابطه شماره 2

TCAj,t = α 01CFO j,t-12 CFO j,t3 CFO j,t+1 + α 4 ∆REVj,t5 PPE j,t + ε

TCA: مجموع اقلام تعهدی سرمایه در گردش

CFO: جریان وجه نقد عملیاتی که از صورت جریان وجوه نقد به دست می آید.

∆REV: تغییر در درآمد فروش

PPE: اموال، ماشین آلات و تجهیزات

 ε: باقی مانده حاصل از رگرسیون

همه متغیرها بر میانگین جمع دارایی ها تقسیم شده اند. مبانی نظری مدل بالا بر این نکته استوار است که اقلام تعهدی باید جریان نقدی عملیاتی (CFO) دوره قبل، جاری و بعد را توضیح دهد. مقادیر باقی مانده(εi) حاصل از رگرسیون اقلام تعهدی نشان دهنده مدیریت سود یا کیفیت سود است. هر چه انحراف معیار اندازه مقادیر باقی مانده کمتر باشد، کیفیت اقلام تعهدی و در نتیجه کیفیت اطلاعات حسابداری بالاتر است و بر عکس. از این رو، مقدار انحراف معیار در عدد منهای یک ضرب می شود. بنابراین انحراف معیار مقادیر باقی مانده مدل بالا (εi) برای چهار سال سال گذشته به عنوان متغیر وابسته در این پژوهش در نظر گرفته شده است. (Francis and et al. 2005)