نظریه ی آلپورت

آلپورت بر این عقیده بود که صفات، واحدهای اصلی شخصیت اند. به اعتقاد او، صفات واقعیت دارند و پایگاه آنها درسیستم عصبی انسان است. این صفات نشان دهنده ی آمادگی های کلی شخصیت انسان است و نظم در واکنش او در موقعیت های مختلف و در طول زمان را توجیه می کند. صفات را می توان با توجه به سه ویژگی تعریف کرد: فراوانی، شدت و فراگیر بودن آن در موقعیت های مختلف. برای مثال، یک فرد سلطه پذیر، در موقعیت های مختلف و زیادی سلطه پذیر است.

آلپورت و آدبرت[1] بین صفات شخصیت سایر بخش های مهم تحلیل در تحقیقات شخصیت، تفاوت قائل شده اند. این دو مؤلف، صفت را چنین تعریف کرده اند: «آمادگی های شخصی و فراگیر که شامل حالتی پایدار در تطابق فرد با محیط است». آلپورت بین صفات اصلی[2]، صفات محوری [3]و آمادگی های ثانویه[4] تفاوت قائل می شد. به نظر او هر صفت اصلی، بیانگر یک آمادگی فراگیر و مشخص در زندگی فرد است و در واقع، هر عمل وی تحت تأثیر آن قرار می گیرد.

مثال

ما از فردی سخن می گوئیم که ماکیاولی عمل می کند. این صفت از نام نیکولو ماکیاولی گرفته شده، که نمونه ی یک فرمانده ی موفق در دوره ی رنسانس بوده است. در مورد فرد آزارگر نیز در می یابیم که این صفت از نام مارکی دوساد، که مبتلا به سادیسم(آزارگری) بوده، گرفته شده و از شخصیت قدرت طلبی صحبت می کند که در نهایت، همه چیز را به صورت قالبی و سیاه و سفید می بیند. به طور کلی، تعداد معدودی از افراد، دارای صفات اصلی هستند. صفات محوری(مانند درستی، مهربانی، و جرأت) نشان دهنده ی آمادگی هایی است که دامنه ی فراگیر بودن آنها از صفات اصلی نیز کمتر است و صفات دیگر، افراد، دارای صفاتی هستند که درجات مختلفی از اهمیت و فراگیری را دارند.

در واقع، آلپورت با توضیح این که چرا فردی در همه ی موقعیت ها به طرز خاصی رفتار نمی کند به اهمیت موقعیت ها اشاره دارد. او نوشت که:”صفات، اغلب، در یک موقعیت خاص و نه در هر موقعیت برانگیخته می شوند”. برای مثال، حتی از فرد کاملاً پرخاشگر نیز می توان انتظار داشت که رفتار خود را تعدیل کند به شرط این که آن موقعیت، رفتار غیر پرخاشگرانه را اقتضا کند. به نظر آلپورت، دو مفهوم صفت و موقعیت برای درک هر رفتاری ضروری است. مفهوم صفت برای بیان همسانی و ثبات رفتار ضروری است، ولی درک اهمیت موقعیت برای تبیین تنوع رفتار لازم است (فیست و فیست، 1384).

[1]Odbert
[2] cardinal traits
[3] central traits
[4] secondary dispositions

 

 

مطالب مرتبط