نظریه­ ی مبادله ­ی اجتماعی

یکی از نظریه­ های مهم در زمینه ­ی ازدواج و خانواده که توجیه مناسبی برای روابط رضایت بخش و شکست خورده می­ باشد، نظریه­ ی مبادله­ یاجتماعی است. در این نظریه پاداش­ ها و هزینه­ های موجود در تعاملات مورد توجه قرار می­ گیرد. افراد به دنبال مبادلات پاداش دهنده هستند و تلاش کمتری برای حفظ هزینه­ ها در مقایسه با پاداش ­ها می­ کنند.

به نظر اینگر (1976؛به نقل از کارنی و براد بوری، 1995)، ازدواج زمانی به شکست منجر می­ شود که کشش و جاذبه­ ی رابطه کم باشد، عوامل جلوگیری کننده از به هم خوردن ازدواج ضعیف باشدو جایگزین­ های رابطه اغوا کننده باشد. با استفاده از این نظریه، لوییس و اسپانیر (1979)، یک مدلی از روابط زناشویی را ترسیم کردند که در آن رضایت زناشویی و پایداری ازدواج به چهار شکل مختلف تصور می­ شود:

1- ازدواج­ هایی که رضایت­مند و پایدار است.

2- ازدواج­ هایی که رضایت­مند ولی ناپایدار است.

3- ازدواج ­هایی که رضایت­مند نیست و پایدار است.

4- ازدواج­ هایی که رضایت­مند نیست و پایدار نیست.

مفاهیم مبادله اجتماعی بیان می­ کند که هر ازدواجی در یکی از این طبقات قرار می­ گیرد؛ برای مثال، زوج­ هایی که رضایت زناشویی ندارند ولی ازدواج آنها پایدار است، آن­هایی هستند که میزان جاذبه در روابط­شان کم است ولی عوامل جلوگیری کننده از به هم خوردن ازدواج در آن­ها زیاد و جایگزین­ های جذاب خارج از رابطه در آن پایین است (کارنی، 1995).