دسته : همه

استرس شغلی

استرس عبارت است از واکنش های فیزیکی ذهنی و عاطفی که در نتیجه ی تغییرات و نیازهای زندگی فرد تجربه می شوند. تغییرات می توانند بزرگ یا کوچک باشند. پاسخ افراد مختلف نسبت به تغییرات زندگی متفاوت است. استرس مثبت می تواند یک انگیزش دهنده باشد، در حالی که استرس منفی می تواند در زمانی که این تغییرات و نیازها فرد را شکست دهند ایجاد شود. یکی از مهمترین مسایل روانی که بر سلامت کارکنان احساس رفاه انها و عملکردشان تاثیر منفی دارد استرس شغلی می باشد. استرس کارکنان در محیط کار استرس شغلی نامیده میشود. استرس های طولانی مدت ممکن است به اسیب های جسمانی از قبیل فشار خون، سردرد، بیماریهای تنفسی، و قلبی و عروقی و همچنین اسیب های روانی از قبیل افسردگی، خستگی ذهنی و نارضایتی منتهی گردد. مفهوم استرس که ریشه در طب و فیزیولوژی دارد، با تحقیق کانون در در سال 1915 در مورد پاسخ فیزیولوژیایی به استرس، تعریف شد. (Quick, J C 2003) در ادبیات موضوع، استرس شغلی عموما پاسخ شخص به سختی ناشی از یک محیط کار خاص، تعریف شده است(armstrang Dowden, 2004) در تعریف دیگری استرس شغلی تفاوت یا نا همخوانی بین تقاضای محیط و توانایی فردی بیان شده است. با این حال استرس شغلی مفهومی چند بعدی با تعاریف بسیار است و محققین هنوز در مورد بهترین تعریف آن به توافق نرسیده اند(vermunt, r. 2005).

استرس شغلی ممکن است ناشی از عوامل متعددی از قبیل شرایط بد کاری، اضافه کاری بیش از حد، ساعت های طولانی کار، ابهام در نقش، عدم احساس امنیت، مخاطرات شغلی و حرفه ای، ارتباطات ضعیف با همکاران یا مسولان، و خطرات کاری بد باشد. آرمسترانگ و گریفن در سال 2004 با مقایسه ی سطوح استرس شغلی نتیجه گیری نمودند که اشتغال در محیط کار با صرف نظر از موقعیتی که شخص استخدام میشود یک تعهد پر دغدغه است.

بسیاری از عوامل کار بر روی استرس شغلی کارمندان تاثیر گذار است. خطرات مربوط به هر شغلی خاص، ناسازگاری و کشمکش، ابهامات شغلی و اضافه کاری از عوامل مهمی هستند که موجب افزایش استرس در کارکنان میشود. در تحقیقات گذشته نشان داده شده است که عواملی نظیر ارتباط مفید حمایت سازمانی کارکنان سیستم پاداش شایسته اموزش ادراک از رفتارهای منصفانه حمایت کارمندان از یک دیگر، اعتماد در سرپرستان، حمایت سرپرستان و کیفیت سیستم نظارت، به صورت معکوس با استرس شغلی رابطه دارد. تحقیقات نشان میدهد که فقدان استقلال شغلی و ضعف در ساختار تصمیم گیری باعث افزایش استرس شغلی برای بسیاری از مستخدمین گردیده است. هچنین کارکردن در محیط های همراه با کشمکش های فامیلی سطوح بالاتری از استرس شغلی را در کارکنان بوجود اورده است.(امیری سیدی و بهاره حبیبی،عدالت سازمانی)

باید اذعان داشت که استرس شغلی وقتی رخ می دهد که انتظارات از فرد بیشتر از اختیارات و توانایی های او باشد. این استرس علاوه بر مشکلاتی که برای فرد ایجاد می کند، پیامدهای نامناسبی هم برای سازمان ها در بر دارد. به طوری که می تواند اولین علت ناتوانی ناشی از کار قلمداد شود و ضررهای اقتصادی زیادی هم بدنبال داشته باشد. به بیان دیگر استرس شغلی یکی از عواملی اساسی در کاهش بهره وری سازمان ها و ایجاد عوارض جسمی و روانی در کارکنان است. (مرجان مردانی و همکاران، 1392).

استرس به مجموع واکنش های جسمانی و روانی گفته می شود که می تواند موجب برهم زدن تعادل افراد شود. یکی از انواع استرس استرس شغلی است که بسته به عوامل تنش زای درونی خود می تواند کارکنان را تحت تاثیر قرار دهد. عوامل ایجاد کننده ی استرس را میتوان به دو مقوله مهم سازمانی و شخصی تقسیم بندی کرد که مستقیما روی کارکنان و در نهایت بر کار آنها اثر می گذارد. آمار نشان می دهد استرس و عوارض ناشی از آن همه ساله موجب از بین رفتن صدها روز کاری می شود.

و به طور متوسط روزانه یک میلیون نفر به علت اختلالات و ناخوشی های ناشی از استرس از حضور در محل کار خود داری میکنند. مطالعه ی دیگری نشان می دهد که 4 درصد از ساعات کار بر اثر غیبت ناشی از استرس و نا رضایتی شغلی کارکنان از دست می رود. انجمن پزشکان خانوادگی امریکا براورد نموده اند که حدود دو سوم از کسانی که در محل کار یا دفتر خود مورد معاینه قرار میگیرند دارای نشانه هایی از تنش یا استرس هستند. (پریسا مهدی زاده کندوانی و همکاران،1389)

عوامل استرس زای شغلی در کارکنان مراکز خدمات سلامت

– داشتن مسئولیت جان دیگران و مرگ بیماران
– زمان طولانی و پیاپی انجام کار و مراجعین زیاد
– تغییرات ناگهانی در وضعیت بیماران
– انجام کار در ساعات غیرمتعارف شب و انجام کار شیفتی
– فقدان استراحت کافی حین کار
– مواجهه با عوامل خطر شغلی نظیر فرو رفتن سوزن در بدن، آلرژی به دستکشهای لاتکس و …
– احتمال بروز برخورد با بیماران یا همراهی ها
– نور نامناسب در محیط کار
– وضعیتهای ناجور بدنی و غیرارگونومیك در محیط کار
– عدم وجود حمایت های شغلی، بیمه ای و اجتماعی مناسب
– محرومیت های اجتماعی و خانوادگی
– عملکرد نامناسب ابزار و وسایل کار

راهکارهای پیشگیری و کنترل استرس شغلی در کارکنان

– شناسایی و کنترل عوامل استرس زای محیط کار توسط تیم سلامت
– طراحی و تنظیم ساعت کار در شیفتهای کاری تا در آنها زمان استراحت و خواب کافی برای شاغلین فراهم شود.
– طراحی ارگونومیك محیط کار به منظور راحتی و احساس آرامش کارکنان
– بهمراه داشتن یك همکار حتی الامکان حین کارهای طولانی و دشوار
– انجام ورزش به طور متناوب و منظم در زمانهای ممکن
– انجام تنفس آهسته و عمیق هنگام احساس استرس و فشار
– داشتن خواب کافی در فواصل شیفت های کاری
– انجام اقدامات درمانی و بازتوانی مناسب در کارکنان دچار مشکلات روانی و بیماران