مقاله متنی تعریف مدل کسب و کار

مقاله متنی: Business model

با اتکا به تحقیقاتی که در زمینه فلسفه و تاریخ علم انجام شده است این سوال اساسی به ذهن می رسد که “آیا مدل های کسب و کار سودمند؟” (فولر و مورگان[1]، 2010، 160). از آنجایی که سازمان ها گسترش یافته و ارتباطات آنها بسیار مهم تر از قبل است و تولید محصولات به تنهایی تضمین کننده موفقیت نخواهد بود، یک واحد تحلیلی و عملی جدیدی باید ایجاد شود که این واحد تحلیلی و عملی مدل کسب و کار نامیده می شود (گرف[2]، 2005، 321).. یک مدل کسب و کار مفهومی سودمند جهت درک و دسته بندی عملیات های سازمان است (پلنلز و ویوز[3]، 2010، 411).

مدل های کسب و کار را نمی توان مدل های علمی یا قیاسی و یا دستورالعمل نامید بلکه ممکن است یک مدل کسب و کار هر یک از این نقش ها را به تنهایی و یا همه ی آنها را همزمان با هم ایفا کند که این بستگی به نوع سازمان و اهداف آن دارد (فولر و مورگان، 2010، 160).

موریس[4] و همکارانش سه سطح متمایزی را که مدل کسب و کار در آنها به وقوع می پیوندد را بدین صورت شناسایی   کرده اند:

  1. سطح استراتژیک (تاکید این سطح بر جهت جامع در موقعیت یابی بازار، تعاملات در مرز های سازمانی و فرصت های رشد می باشد)؛
  2. سطح عملیاتی (آنچه که عمل کننده های مختلف ممکن است برای تحقق اهداف سازمانی انجام دهند)؛
  3. سطح اقتصادی (نشان دهنده ی آن است که چگونه یک سازمان پول به دست آورده و آن را در طول زمان تداوم می بخشد).

تعاریف مدل کسب و کار در ادبیات

در ادبیات مدیریتی تعاریف مختلفی از مدل کسب ارائه شده و همچنین از زوایا و با رویکردهای مختلف مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. زوت، امیت و ماسا با مرور 103 مطلب (کتاب، مقاله،….) منتشر شده در مورد مدل کسب و کار به این نتیجه رسیده اند که « در یک سطح عمومی، مدل کسب و کار به یک حالت،  یک نسخه، یک ارائه، یک معماری، یک مدل یا ابزار مفهومی، یک الگوی ساختاری، یک روش، یک چارچوب، یک الگو   و یک مجموعه منسوب شده است (امیت و ماسسا[5]، 2011، 1012).

برخی از نویسندگان مدل کسب و کار را با مفاهیم مختلف بیان می کنند. دوز و کوسونن[6] توضیح می دهند که مدل های کسب و کار  می توانند به صورت مفعولی توصیف شوند که در این حالت مجموعه ای از ساختار ها و ارتباطات عملیاتی وابسته بین سازمان و ذینفعان و بین واحد ها و دپارتمان های داخلی می باشند و در حالت دوم و برای مدیریت سازمان مدل های کسب و کار به صورت یک تمثال فاعلی از این مکانیسم ها بوده و ارتباطات سازمان را با محیط اش ترسیم می کنند (دوز و کوزونت، 2011، 235).

ماگرتا[7] این طور بحث می کند که مدل های کسب و کار «داستـان هایی هستند کـه توصیف   می کنند سازمـان ها چطور کـار می کنند؟» (ماگارتا، 2002، 89). بیدن فولر و مورگان[8] نیز بیان می کنند که    مدل های کسب و کار (به عنوان دستور العمل) برای محققان و مدیران راهی را برای توصیف و تمایز انواع مختلف رفتار های کسب و کار که در دنیای سازمان ها دیده می شوند، تامین می کنند (فولر و مورگان، 2010، 160).

[1] Fuller, and Morgan
[2] Graf
[3] Planellas, and Vives
[4] Morris
[5] Amit., and Massa
[6] Doz & Kosonen
[7] Magretta
[8] Baden-Fuller & Morgan